BAYANI KAN SHA’AWA (2)
DAGA NABEELA IBRAHEEM KHALEEL

DAGA ZUCIYA

ASSALAMU alaikum. Ina mana barka da sake saduwa a cikin wannan fili. Allah Ya sa mu kasance cikin kulawar Sa a koda yaushe, amin. In sha Allah zan ci gaba da bayani kan sha’awa. Ga wad'anda su ka aiko da k'arin tambayoyi kan sha’awa, in shaAllah za su ga amsar tambayoyin su a bayanin da zai biyo baya.

YADDA SHA’AWAR D'A NAMIJI TA KE
Yanayin sha’awar d'a namiji ta kasance mai girma kuma mai k'arfi k'warai. Ta kasance mai saurin motsawa kuma koda yaushe kusa-kusa ta ke. Dalilin hakan shi ne domin sinadarin sha'awar nan, watau testosterone, ya kasance kuma shi ne sinadarin da ke tabbatar da jinsin namiji. In har jikin d'a namiji ya samu matsalar sarrafa sinadarin testosterone, to namiji zai dinga girma a mace ne kawai. Kasancewar sa sinadarin sha’awa kuma sinadarin mazantaka shi ya sa sha’awar namiji ta fi ta ’ya mace yawa, saboda ayyukan da ya ke a jikin d'a namiji ya ninka na mace da yawa. Tun jariri na cikin uwar sa ake sakin sinadarin testosterone cikin jinin sa domin ya mazantakar da k'wak'walwar sa. Shi ya sa k'wak'walwar namij ta fi ta mace girma; haka ma wasu manyan namomin jiki irin su huhu, anta, da sauran su. Haka kuma wannan sinadari shi ke kula da girma da nunar k'ashi da jijiyoyi, shi ya sa k'arfin d'a namiji ya fi na d'iya mace. Yawan sha’awar d'a namiji ta bambanta daga mutum zuwa wani, daga wannan k'abila zuwa wata, sannan daga k'asa zuwa k'asa. Sannan irin tasowar da mutum ya yi da yanayin zafi ko sanyi na ruhin sa, da yanayin da ya ke cikin rayuwa duk su na taka muhimmiyyar rawa ga yawa ko k'arancin sha’awa. Abubuwa masu k'ara sha’awa su na matsanancin motsa (misali: irin na sojoji), yanayi na tsananin farin ciki ko bak'in ciki. A tak'aice dai ba wani abu mai k'ara yawan sha’awa na dindindin, amma masu sa k'arancin sha’awa sun had'a da: Kasancewa cikin tsananin huzni a ko da yaushe; matsananciyar gajiya ko takura, dannewar mulki ko ikon mazantaka ko wani ciwo da zai sa jiki ya kasa sarrafa sinadarin sha’awa. Haka ma nuna halin ko-in-kula daga gun matar mutum; matsananciyar rama; k'iba mai tsanani da rashin cin lafiyayyen abinci duk su na kawo k'arancin sha’awa. Sannan tsufa ma ya na rage yawan sinadarin sha’awar da ake sarrafawa.

YANAYIN SHA'’AWAR ’YA MACE
Sha’awar ’ya mace ta kasance ’yar kad'an bisa ga ta d'a namiji, domin dai sinadarin testosterone d'an kad'an ake sarrafawa a jikin ta. Shi kuma sinadarin ’ya mace bai motso sha’awa, iyaka dai ya sa mata tsananin son yin ibadar aure ba don komai ba sai don ta samu ciki, domin wannan sinanari ya kasance shi ke tabbatar da duk wata siffa da halayya ta ’ya mace, babban al’amari daga cikin su kuwa shi ne d' aukar ciki da haihuwa. Duk da cewa sinadarin sha’awar mace kad'an ne, amma kuma sinadarin ya fi kaifi a jikin ’ya mace. Kusan abubuwan da ke sa k'arancin sha’awa ga namiji su ke sawa ga mace ma, sai dai ita in ta tsufa kwata-kwata jikin ta na daina sarrafa sinadarin sha’awa da ma nata na ’ya mace. Sannan yawanci mata sha’awar su na duk lokacin da su ka k'arato kwanakin hailar su ko lokacin da su ke d'auke da juna biyu. Bambancin sha’awar d'a namiji da ta d'iya mace: ta d'a namiji kamar kara ne da aka kunna masa wuta; nan da nan zai kama gaba d'aya da k'arfin sa, haka kuma nan da nan zai cinye ya zama toka; ta d'iya mace kuwa kamar wutar ice ce; za ta fara ci kad'an, wata sa’a ma ta na mutuwa sai an hura ta har ta yi k'arfi ta kuma dad'e ba ta mutu ba.

MAGANIN K'ARANCIN SHA’AWA
Mai fama da k'arancin sha’awa ya kamata ya fara gano abin da ya haifar masa da wannan matsalar. Maganin k'arancin sha’awa da aka samo daga Manzon Allah (SAW) da shi ne fate-faten alkama da nama mai yawa. Sannan yawan cin ’ya’yan itatuwa, musamman ma su ruwa-ruwa, kayan lambu, cin gasasshe ko dafaffen nama, musamman na k'ananan dabbobi, da kuma yawan motsa jiki.

MAGANIN MATSANANCIYAR SHA’AWA
Kasancewa cikin matsananciyar sha’awa na nufi yawan sinadarin sha’awan da ke cikin jini ya wuce yadda ya kamata. Abubuwa da yawa na kawo haka. Muhimmai daga cikin su: ko dai mutum ya na yin aikin k'arfi mai yawa kuma; kasancewa cikin tsananin huzni wanda har ya rikitar da zuciya ta rink'a aikawa sa da sak'on da ba shi ne ba ga k'wak'walwa, ko tsananin kwanciyar hankali da ta yi wa mutum yawa, ga shi ko da yaushe cikin hutu; ko wani ciwo cikin namomin jikin sa da ya haifar da k'aruwar sinadarin sha’awa, ko wata qazamar halayya da mutum ya ke da ita da ke sa shi yawan tunane-tunane na alfasha, ko kuma mutum mai cutar son mata, domin jikin sa ya saba kullum cikin buk'atar sinadarin. Ya kamata mutum ya gano me ke haifar masa da matsananciyar sha’awa, in na bari ne sai ya bari. In bai aikin k'arfi da yawa sai ya fara, in ma ya na yi sai ya k'ara, in k'wak'walwar sa ko da yaushe akwai abin da ke gaban ta, a hankali za ta k'one kuzarin sha’awar da ya yi yawa. Shi sa ya na da kyau mutum mai fama da matsananciyar sha’awa ya tarkato aikin da bai son yi ko wanda ya ke ganin ya fi k'arfin ya yi ta yi, a hankali zai fara son abin nan, domin kamar yadda na fad'a a baya, ba kuzarin da ya kai kuzarin sha’awa k'arfi, don haka in ya yi yawa ko in ba a amfani da shi ana iya juyar da shi a cimma wani burin a rayuwa, maimakon a yi b'arnar sa wajen bin mata ko a yi asarar sa haka nan a banza. Ya na da kyau mutum mai fama da matsananciyar sha’awa ya durfafi tsayar da salla, domin ta na hana alfasha, kamar yadda da yawa daga cikin ayoyin K'ur’ani su ka nuna. Sannan zina, ko da a cikin zuciya kawai ta faru, ta na d'aya daga cikin manyan alfasha. Sannan maganin sha’awa da Annabi (SAW) ya koyar da mu shi ne yawan yin azumi a kai a kai, wannan ya na rage yawan kuzarin jikin d'an’adam, kuma ya na dakusar da sha’awa.

Zan dakata a nan. A wata na gaba in sha Allahu zan yi bayani kan alak'ar sha’awa da soyayya da kuma bambancin soyayyar sha’awa da ta ainihi, da ikkar soyayyar sha’awa kafin aure da bayan auren. Allah Ya taimaka mana duka, amin.